Wat doen wij

Wat is het standpunt over lijkschouwing in verpleeghuizen?

Aanvulling 2011

Verenso kan instemmen met de uitleg, die wordt verwerkt in de KNMG-richtlijn Lijkschouw, die nu in ontwikkeling is. Deze norm is afkomstig van de IGZ en VWS, inhoudende:

Allereerst houdt de hoofdregel ‘zo spoedig mogelijk’ schouwen na overlijden in, dat binnen drie uur daarna de overledene door de arts geschouwd wordt. Indien er echter sprake is van een verwacht overlijden van patiënten in verpleeg- of verzorgingshuizen en dit overlijden plaatsvindt tussen 23.00 uur en 07.00 uur, dan mag de dienstdoend arts wachten met schouwen tot de volgende ochtend en vindt de schouw uiterlijk om 08.00 uur plaats. Indien de patiënt evenwel voor 23.00 uur overlijdt, ook al kan men redelijkerwijs verwachten dat de patiënt binnen afzienbare termijn komt te overlijden (verwacht overlijden), dan dient de arts er toch voor te zorgen dat een arts binnen drie uur de schouw verzorgt. Voorts dient er direct geschouwd te worden als de familie daarom verzoekt of als er een vermoeden van een onnatuurlijke dood is, dan wel wanneer het overlijden van de patiënt niet binnen afzienbare termijn was te verwachten.

Standpunt Verenso april 2010 en reactie IGZ

Na intensief overleg met de inspectie en na een uitgebreid intern overleg binnen de inspectie (IGZ), heeft de IGZ zich achter het standpunt van Verenso geschaard, dat schouwen bij een verwacht overlijden ook de volgende ochtend na een melding mag geschieden. Dit is in overeenstemming met de praktijk in de meeste verpleeghuizen.

Met ingang van 1 januari 2010 is in de wet op de lijkbezorging opgenomen, dat lijkschouwing zo spoedig mogelijk dient te geschieden na het overlijden. Daarbij wordt geen specifieke termijn vermeld. Tot nu toe bestond er onduidelijkheid over de vraag of specialisten ouderengeneeskunde (of andere behandelend artsen) bij een verwacht en natuurlijk overlijden van cliënten in de nacht, voortaan altijd ’s nachts (binnen een beperkt aantal uren na melding) moesten schouwen. Naar het oordeel van Verenso zou deze uitleg van de wettekst onnodig en in de praktijk ook zeer onwenselijk zijn. In april van dit jaar heeft Verenso daarom haar standpunt hierover uitgebracht en aan de IGZ gestuurd. De IGZ onderschrijft dit standpunt.

Naar het oordeel van de inspectie is onze uitleg correct en realistisch. De inspectie stelt dat het volgens haar geen enkel probleem is als de praktijk gehandhaafd blijft, dat bij een verwacht overlijden schouwen ook de volgende ochtend mag. Daarbij moet wel helder zijn vastgelegd:

  1. wat een ‘verwacht’ overlijden is
  2. tot welke tijd ’s avonds de arts nog wel moet komen en hoe snel ’s ochtends de schouwing moet gebeuren
  3. welke handeling verpleging en verzorging ondertussen wel en niet mag verrichten
  4. of het stoffelijk overschot naar een andere ruimte verplaatst mag worden
  5. dat de arts toch in huis komt als de familie dit wenst.

De inspectie verwacht dat deze punten zijn vastgelegd in instellingsbeleid en besproken met cliëntenraad en zorgverleners. Op dit moment ontwikkelt het NHG en de KNMG een richtlijn over Schouwen. Verenso zal deze organisaties oproepen de conceptrichtlijn aan te passen aan deze nieuwe ontwikkeling en ook aandacht te besteden aan de bovenstaande punten.

Verenso is blij met deze uitkomst, die voor specialisten ouderengeneeskunde volledig aansluit bij de praktijk van de beroepsuitoefening.

  1. Brief IGZ Lijkschouwing bij verwacht overlijden verpleeghuis
  2. Standpunt Verenso over termijn van schouwen bij verwacht overlijden

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met: Roy Knuiman

Terug naar overzicht