Richtlijnen als kompas voor passende zorg: verslag van het eerste RAILZ‑symposium

Artsen in de langdurige zorg staan voor complexe keuzes: hoe lever je passende zorg aan kwetsbare ouderen en mensen met een verstandelijke beperking, terwijl richtlijnen, data, duurzaamheid en ethiek allemaal tegelijk om aandacht vragen? Tijdens het eerste RAILZ‑symposium ‘Samenwerken aan passende zorg’ verkenden specialisten ouderengeneeskunde en artsen VG samen hoe beroepsrichtlijnen hen kunnen ondersteunen zonder knellend te worden, van virale luchtweginfecties tot ethische besluitvorming rond het levenseinde.

Op maandag 2 maart bezochten ruim 180 artsen VG, specialisten ouderengeneeskunde en andere belangstellenden het eerste RAILZ‑symposium in De Basiliek in Veenendaal. De dag werd georganiseerd door Verenso en de NVAVG. Binnen het programma Richtlijnen voor Artsen In de Langdurige Zorg (RAILZ) ontwikkelen beide verenigingen monodisciplinaire richtlijnen en handreikingen voor artsen in de langdurige zorg: specialisten ouderengeneeskunde en artsen VG.

Overhandiging Richtlijn Virale luchtweginfecties

De dag had een levendige en open sfeer: in de zaal en in de wandelgangen werd volop meegedacht, doorgevraagd en ervaringen uitgewisseld, waarbij sprekers en deelnemers elkaar gemakkelijk wisten te vinden. Een belangrijk en feestelijk moment was de overhandiging van de gezamenlijke RAILZ-richtlijn Virale luchtweginfecties, aan Anno Pomp, coördinator strategie langdurige zorg bij het ministerie van VWS.

Tijdens het symposium liet Cees Hertogh, emeritus hoogleraar ouderengeneeskunde en ethiek van de zorg, zien hoe richtlijnen kunnen fungeren als dienend kompas: zij bevorderen goede, rechtvaardige en transparante zorg, maar vragen tegelijk om ruimte om gemotiveerd te kunnen afwijken voor de individuele patiënt. Hij stond stil bij de methodologische uitdagingen in de ouderenzorg en VG‑zorg, waar de doelgroep vaak ondervertegenwoordigd is in onderzoek, en benadrukte het belang van professionele expertise en patiëntervaringen naast evidence.

Passende zorg

In de middag schetste Dunja Dreesens, projectleider bij de NVAB, hoe passende zorg vraagt om een sluitende kwaliteits- én kenniscyclus, waarin richtlijnen, uitkomsten, visitatie, opleiding en onderzoek elkaar versterken. Ze daagde deelnemers uit om na te denken over hun eigen kwaliteitsbeleid op micro-, meso- en macroniveau en liet zien hoe thema’s als samen beslissen, inclusie, groene zorg en data daarin een plaats moeten krijgen. Passende zorg betekent volgens haar ook: zorgen voor passende kennis en passend onderzoek, en die vertalen naar concrete aanbevelingen in richtlijnen.

In de workshopronden daarna kwam de breedte van het RAILZ‑programma tot leven: deelnemers doken onder meer in de handreiking Antimicrobial Stewardship, de herziening van de Wzd‑handreiking, de richtlijn Diabetes mellitus type 2, de handreiking Diagnostiek van dementie en de nieuwe richtlijn Virale luchtweginfecties. Andere sessies gingen over samen beslissen, ethiek rond medische beslissingen aan het levenseinde, omgaan met bevolkingsonderzoek bij mensen met een verstandelijke beperking en van richtlijn naar praktijk, met veel aandacht voor implementatiestrategieën en draagvlak in organisaties. Ook het thema ‘data voor passende zorg’ kreeg een prominente plek: hoe kun je met veilige gegevensuitwisseling en lerende zorgsystemen richtlijnen dynamischer maken en beter laten aansluiten op de praktijk.

Door de dag heen klonk één boodschap steeds terug: alleen samen, binnen en tussen vakgroepen, instellingen en beroepsverenigingen, kunnen artsen in de langdurige zorg bouwen aan richtlijnen die echt passen bij hun patiënten en werkomgeving. De komende tijd werken Verenso en de NVAVG verder aan de ontwikkeling en implementatie van de richtlijnen en handreikingen binnen het programma RAILZ.

Op het symposium was een filmmaker aanwezig voor een sfeerverslag. Deze aftermovie zullen we binnenkort met jullie delen.